การทดสอบสมมติฐาน โดยใช้ค่าทางสถิติด้านสังคมศาสตร์

10 เม.ย.57 มีโอกาสได้พูดคุยแลกเปลี่ยนกับ อ.ศศิวิมล แรงสิงห์ เรื่องการใช้ค่าสถิติในการทดสอบสมมติฐาน เกี่ยวกับลักษณะข้อมูลแบบนามบัญญัติ การเลือกใช้ chi-square, t-test, f-test หรือ ANOVA แล้วผมก็ได้อ่านหนังสือของ อ.ธานินทร์ ศิลป์จาระ [6] และ อ.ธันยพัฒน์ วงศ์รัตน์ [7] ทำให้เข้าใจชัดเจนขึ้น

http://www.thaiall.com/spss

โดยเอกสารของ อ.จุฬารัตน์ ชุมนวล ให้ความหมายของ ไคสแวร์ (chi-square) ว่าเป็นการทดสอบสมมติฐานที่ใช้ในกรณีที่ข้อมูลที่พิจารณา แบ่งออกเป็นกลุ่ม หรือข้อมูลในรูปความถี่ โดยความถี่นั้นจะเป็นความถี่ของแต่ละกลุ่ม เช่น เพศ กับความคิดเห็น ส่วนการจำแนก มี 2 แบบคือ 1) จำแนกทางเดียว หรือ 2) จำแนกสองทาง ถ้าจำแนกทางเดียวก็จะเป็นทดสอบเกี่ยวกับสัดส่วนของประชากรระหว่างกลุ่ม หรือทดสอบเกี่ยวกับการแจกแจงของประชากร เช่น สัดส่วนของผลการเรียนแต่ละเกรดแตกต่างกันหรือไม่ หรือ เพศมีการแจกแจงแบบปกติหรือไม่ เป็นต้น แต่ถ้าจำแนกสองทางก็จะทดสอบความเป็นอิสระของสองลักษณะ เช่น ทดสอบว่าเพศกับผลการเรียนมีความสัมพันธ์กันหรือไม่

http://www.math.psu.ac.th/html/th/document/cat_view.html

อีกค่าสถิติที่น่าสนใจ คือ การวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) ถ้าเป็นการวิเคราะห์ทางเดียว (One-way) ก็จะมีตัวแปรตัวเดียวที่มีผลต่อค่าสังเกต เท่าที่อ่านงานของนักศึกษา พบว่า ส่วนใหญ่ใช้การวิเคราะห์ทางเดียว และใช้ค่า F-Test ตามด้วย LSD ถ้าค่า sig จาก F-Test < 0.05 ซึ่งแสดงว่าใน ข้อมูลแต่ละกลุ่มที่มีค่าเฉลี่ยแตกต่างกัน

ต.ย.การตั้งสมมติฐานที่ใช้ Chi-square
ตัวแปรตาม แบบนามบัญญัติ เช่น รายการเพลง ช่วงเวลา ประเภท
ตัวแปรอิสระ แบบนามบัญญัติ  เช่น เพศ อายุ ภูมิลำเนา อาชีพ
สมมติฐาน
- การเลือกประเภทเพลงที่ชอบขึ้นอยู่กับสถานภาพด้านเพศ
- รายการเพลงที่ชอบแตกต่างกันไปตามอายุ
- ช่วงเวลาที่ฟังเพลงกับอาชีพมีความสัมพันธ์กัน
- การเลือกรายการเพลงที่สอดคล้องกับ อายุ อาชีพ เพศ และภูมิลำเนา
- การเลือกห้างสรรพสินค้ามีความสัมพันธ์กับ อายุ อาชีพ เพศ และภูมิลำเนา

ต.ย.การตั้งสมมติฐานที่ใช้ ANOVA
ตัวแปรตาม เป็นตัวแปรเชิงปริมาณ เช่น รายได้
ตัวแปรอิสระ เป็นตัวแปรเชิงกลุ่ม เช่น อาชีพ ...
สมมติฐาน ที่ใช้ F-Test
- รายได้เฉลี่ยของนักคอมพิวเตอร์ในแต่ละภาคแตกต่างกัน
- ยอดขายเฉลี่ยน้ำผลไม้ใน 3 ร้านแตกต่างกัน
สมมติฐานที่ใช้ LSD (Least Square Difference)
- อาชีพของชาวลำปางที่ต่างกันส่งผลต่อการมีรายได้แตกต่างกัน
- ภูมิภาคที่นักคอมพิวเตอร์ทำงานมีผลต่อการมีรายได้แตกต่างกัน
- ร้านค้าที่ต่างกันมีผลต่อยอดขายแตกต่างกัน
- เส้นทางท่องเที่ยวในลำปางมีผลต่อจำนวนวันท่องเที่ยวแตกต่างกัน